![\"sarna\"](\"http:\/\/kololowieckie41los.pl\/wp-content\/uploads\/2016\/06\/sarna-300x227.jpg\")
<\/p>\n<\/p>\n
Sarna jest najmniejszym przedstawicielem \u017cyj\u0105cej u nas zwierzyny po\u0142owej. Sylwetka sarny ma w sobie co\u015b z delikatno\u015bci, a nawet elegancji. Sarna ma drobn\u0105 i proporcjonaln\u0105 budow\u0119, z tym \u017ce wy\u017cszy ma zad ni\u017c k\u0142\u0105b. G\u0142ow\u0119 ma tr\u00f3jk\u0105tn\u0105, klinowat\u0105, szyj\u0119 w\u0105sk\u0105, nogi cienkie i spr\u0119\u017cyste, zako\u0144czone racicami i powy\u017cej nich z ty\u0142u raciczkami.
\nSuknia sarny w lecie, pd maja do ko\u0144ca wrze\u015bnia, jest czerwonobr\u0105zowa albo siwo\u017c\u00f3\u0142ta. W okresie zimy nogi, g\u0142owa i ca\u0142y sp\u00f3d tu\u0142owia s\u0105 popielatobr\u0105zowe. Dolna warga i szyja od do\u0142u s\u0105 srebrzystoszare. W okolicy ogona, zupe\u0142nie niewidocznego (d\u0142ugo\u015bci 2-3cm), na po\u015bladkach sarna ma bia\u0142\u0105 plam\u0119 nazywan\u0105 talerzem lub lustrem. Sarna \u017cyje do 12-14 lat.<\/p>\n
Kozio\u0142 ma d\u0142ugo\u015b\u0107 cia\u0142a 105-130 cm, a w tym tu\u0142owia ok. 70 cm, wysoko\u015b\u0107 w k\u0142\u0119bie ok. 75 cm i mas\u0119 15-25 kg. Koza jest mniejsza o ok.10 %. Wielko\u015b\u0107 i masa we wschodniej cz\u0119\u015bci kraju zbli\u017cone s\u0105 do maksymalnych liczb podanych wy\u017cej, natomiast w zachodniej cz\u0119\u015bci do minimalnych.<\/p>\n
Sarny sa w zasadzie zwierzyn\u0105 sta\u0142\u0105 w obranej ostoi; nie oddalaj\u0105 si\u0119 od niej zbyt daleko. Tak\u017ce m\u0142ode pokolenie zyje w poblizu miejsca urodzenia. Ma to wp\u0142yw na powtarzanie cech dziedzicznych, w tym tak\u017ce nieprawid\u0142owo\u015bci w zakresie kszta\u0142tu i budowy poro\u017ca.
\nW jesieni i zimie sarny \u017cyj\u0105 w stadzie (rudlu), sk\u0142adaj\u0105cym si\u0119 z k\u00f3z, ko\u017alak\u00f3w i koz\u0142\u00f3w.
\nW kwietniu rudle rozpadaj\u0105 si\u0119, gdy\u017c ci\u0119\u017carne kozy oddalaj\u0105 si\u0119, aby znale\u017a\u0107 spokojne miejsce do okocenia si\u0119. Przebywaj\u0105 tam z ko\u017alakiem przez kilka tygodni. Koz\u0142y natomiast w tym czasie opuszczaj\u0105 rudle w poszukiwaniu sta\u0142ej ostoi na okres rui.
\nKoz\u0142y oznaczaj\u0105 granice swojej ostoi zapachem wydzielanym przez gruczo\u0142y, broni\u0105 dost\u0119pu swojej ostoi innym koz\u0142om, toleruj\u0105 natomiast przebywanie tam kozy, ale bez ko\u017alaka. W tym czasie kozy chodz\u0105 osobno ze swoimi ko\u017alakami, czasami \u0142\u0105cz\u0105 si\u0119 dwie prowadz\u0105ce z koxlakiami w ma\u0142y rudel. Z nimi chodz\u0105 tak\u017ce niejednokrotnie ich ubieg\u0142oroczne ko\u017alaki<\/p>\n
W czasie rui (lipiec-sierpie\u0144) panuje o\u017cywienie w\u015br\u00f3d sarn, s\u0105 one w ci\u0105g\u0142ym ruchu, koz\u0142y goni\u0105 rujne kozy, walcz\u0105 z rywalami i broni\u0105 innym koz\u0142om dost\u0119pu do swojej ostoi. Kozy rujne przez 3-4 dni pozostaj\u0105 przy swoich koz\u0142ach, a potem pozostawione przez koz\u0142a wracaj\u0105 wracaj\u0105 do swojego rudla. W czasie rui kozio\u0142 jest zawsze z jedna koz\u0105. Jesieni\u0105 koz\u0142y opuszczaj\u0105 ostoj\u0119 i przy\u0142\u0105czaj\u0105 sie do rudli.
\nSarny korzystaj\u0105z wodopoj\u00f3w bardzo ch\u0119tnie, w szczeg\u00f3lno\u015bci w gor\u0105ce dni lata. Dzienne zapotrzebowanie sarny na wode wynosi ok. 2-3 litr\u00f3w.
\nW\u015br\u00f3d koz\u0142\u00f3w obowi\u0105zuje hierarchiczno\u015b\u0107 \u015brodowiskowa wynikaj\u0105ca z wieku. M\u0142odsze koz\u0142y schodz\u0105 z drogi starszym. Spos\u00f3b reakcji koz\u0142\u00f3w na zaniepokojenie jest r\u00f3zny w zale\u017cno\u015bci od wieku. M\u0142ody kozio\u0142 sp\u0142oszony ucieka, ale przystaje, ogl\u0105da si\u0119, czasami wraca, z ciekawo\u015bci wyci\u0105ga szyj\u0119 i kr\u0119ci g\u0142ow\u0105, potem ucieka i kilkakrotnie szczeka. Starszy, 2,5 letni, ucieka w takiej sytuacji daleko i szczeka z przerwami do\u015b\u0107 d\u0142ugo. Koz\u0142y im starsze, tym szczekaj\u0105 kr\u00f3cej i rzadziej, uciekaj\u0105c do swojej ostoi.<\/p>\n
Sarny maj\u0105 zdolno\u015b\u0107 dostosowywania si\u0119 do warunk\u00f3w terenowych i dlatego \u017cyj\u0105 prawie w ka\u017cdym wi\u0119kszym kompleksie le\u015bnym, a tak\u017ce na du\u017cych przestrzeniach bezdrzewnych. Sarny najcz\u0119\u015bciej spotyka si\u0119 w lasach mieszanych lub li\u015bciastych, ale tak\u017ce w iglastych. Trzymaj\u0105 si\u0119 w pobli\u017cu brzeg\u00f3w lasu, gdzie zwykle jest bogatsze podszycie, r\u00f3\u017cne krzewy i m\u0142ode krzaki.
\nW lecie sarny z lasu przenosz\u0105 si\u0119 na przyleg\u0142e \u0142\u0105ki i pola, sk\u0105d wracaj\u0105 po sianokosach i \u017cniwach. Na terenach, gdzie s\u0105 du\u017ce powierzchnie p\u00f3l bez zalesienia i zabudowy, bytuj\u0105 tzw. sarny polne przebywaj\u0105ce stale w uprawach polnych.
\nSatn liczbowy sarn zale\u017cny jest od warunk\u00f3w bytowania. W \u015brednim \u0142owisku stan liczbowy sarn mo\u017ce wynosi\u0107 8-12 sztuk na 100 ha, ale w dobrym \u0142owisku le\u015bnym 13-20 sztuk na 100 ha. Stan liczbowy sarn polnych wybitnie zale\u017cny jest od warunk\u00f3w i wobec tego waha si\u0119 od 0-10 sztuk na 100 ha.<\/p>\n
Wiosn\u0105 i latem sarny \u017cywi\u0105 si\u0119 traw\u0105, m\u0142odymi p\u0119dami drzew, krzew\u00f3w i zio\u0142ami. Charakterystyczne jest to, \u017ce zjadaj\u0105 one tylko niekt\u00f3re ro\u015bliny, kieruj\u0105c si\u0119 ich smakiem i zapachem. Sarny \u017ceruj\u0105 na \u0142\u0105kach i oziminach oraz na brzegach lasu. Ch\u0119tnie korzystaj\u0105 z dost\u0119pu do wody.
\nLatem sarny przebywaj\u0105 w wysokich trawach lub w zbo\u017cu, gdzie \u017ceruj\u0105 w blisko\u015bci zalegania, na \u015bcie\u017ckach, rowach i miedzach. Po \u017cniwach przechodz\u0105 do lasu, raczej bli\u017cej jego skraju, gdzie \u017cywi\u0105 si\u0119 mi\u0119kkimi ga\u0142\u0105zkami, krzakami jag\u00f3d i bor\u00f3wek, zio\u0142ami, grzybami, kasztanami, owocami d\u0119b\u00f3w i buk\u00f3w. Zio\u0142a zjadaj\u0105 ch\u0119tnie, stanowi\u0105 one \u015brodek przeciwko paso\u017cytom jelitowym. Na jesieni wchodz\u0105 g\u0142\u0119biej w las, gdzie \u0142atwiej im prze\u017cy\u0107 okres zimy. Odkopuj\u0105 wtedy przednimi cewkami owoce drzew, delikatniejsze krzewy, wrzos i zio\u0142a. Ch\u0119tnie \u017ceruj\u0105 w maliniakach i je\u017cynach.
\nW zimie sarny zjadaj\u0105 ga\u0142\u0105zki drzew iglastych. Konieczne jest dokarmianie soczyst\u0105 karm\u0105 (kartofle, kiszonki).
\nSarny polne nie maj\u0105 takiego wyboru karmy. Ich karm\u0119 stanowi \u017cyto, lucerna, seradela, groch, czerwona koniczyna, przenica, bia\u0142a koniczyna, j\u0119czmie\u0144, je\u017cyny, perz i m\u0142ode p\u0119dy drzew i krzak\u00f3w rosn\u0105cych przy drogach.
\nSarna zjada dziennie 4-5 kg soczystej karmy.<\/p>\n
Ruja sarn odbywa si\u0119 od po\u0142owy lipca do po\u0142owy sierpnia, ale dodatkowo tak\u017ce w listopadzie-grudniu tych k\u00f3z, kt\u00f3re nie zosta\u0142y zap\u0142odnione lecie. W rui mog\u0105 uczestniczy\u0107 kozy i koz\u0142y od drugiego roku \u017cycia, gdyz osi\u0105gaj\u0105 juzw tym czasie dojrza\u0142o\u015b\u0107, jednak faktycznie uczestnicz\u0105 w rui w zale\u017cno\u015bci od liczbowego stosunku k\u00f3z i koz\u0142\u00f3w.
\nW okresie rui koz\u0142y szukaj\u0105 k\u00f3z, wietrz\u0105c za nimi z nisko opuszczonym \u0142bem, kozy natomiast piskliwym g\u0142osem i wydzielanym zapachem, w\u0142a\u015bciwym dla rui, sygnalizuj\u0105 swoja obecno\u015b\u0107.
\nGody koz\u0142a i kozy trwaj\u0105 do czasu kiedy koza jest rujna. W tym czasie kozio\u0142 powtarza wiele razy pokrycie kozy. Potem kozio\u0142 k\u0142adzie si\u0119 i wypoczywa i tak powtarza si\u0119 to wiele razy przez 3-4 dni. Po tym czasie kozio\u0142 interesuje si\u0119 juz inn\u0105 rujn\u0105 koz\u0105 i odbywa nast\u0119pne gody.
\nRuja jest okresem najwi\u0119kszego o\u017cywienia w\u015br\u00f3d sarn, w szczeg\u00f3lno\u015bci w s\u0142oneczne ciep\u0142e dni. w tym czasie ujawniaj\u0105 si\u0119 nawet stare koz\u0142y, kt\u00f3re zwykle rzadko wychodz\u0105 z ostoi. Ruja sarn ma charakter monogamiczny, a wi\u0119c innaczej niz jest to u jeleni.<\/p>\n
Polowanie<\/b>
\nNa sarny-koz\u0142y poluje si\u0119 od 11 maja do 30 wrze\u015bnia. Na kozy i ko\u017al\u0119ta od 1 pa\u017adziernika do 15 stycznia. Znajomo\u015b\u0107 zwyczaj\u00f3w sarn, ich trybu \u017cycia, pora roku i dnia oraz warunki pogodowe, a tak\u017ce kondycja fizyczna my\u015bliwego sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 w sumie na wyb\u00f3r w\u0142a\u015bciwego sposobu polowania. Poluje si\u0119 g\u0142\u00f3wnie w miejscach, gdzie sarny wychodz\u0105 na \u017cer lub gdzie kr\u0119c\u0105 si\u0119 o okresie rui. Do tego musi by\u0107 dostosowany spos\u00f3b polowania:
\n– polowanie na podch\u00f3d lub zasiadk\u0119
\n– polowanie na wab
\n– polowanie z podjazdu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Sarna jest najmniejszym przedstawicielem \u017cyj\u0105cej u nas zwierzyny po\u0142owej. Sylwetka sarny ma w sobie co\u015b z delikatno\u015bci, a nawet elegancji. Sarna ma drobn\u0105 i proporcjonaln\u0105 budow\u0119, z tym \u017ce wy\u017cszy ma zad ni\u017c k\u0142\u0105b. G\u0142ow\u0119 ma tr\u00f3jk\u0105tn\u0105, klinowat\u0105, szyj\u0119 w\u0105sk\u0105, nogi cienkie i spr\u0119\u017cyste, zako\u0144czone racicami i powy\u017cej nich z ty\u0142u raciczkami. Suknia sarny w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":1955,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"class_list":["post-1989","page","type-page","status-publish","hentry"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1989","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1989"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1989\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2079,"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1989\/revisions\/2079"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1955"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}