{"id":1995,"date":"2016-06-20T19:00:16","date_gmt":"2016-06-20T19:00:16","guid":{"rendered":"http:\/\/192.168.1.138\/?page_id=1995"},"modified":"2016-06-21T08:47:59","modified_gmt":"2016-06-21T08:47:59","slug":"dzik","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/?page_id=1995","title":{"rendered":"Dzik"},"content":{"rendered":"

\"dzik\"<\/p>\n

Dzik jest zwierzyn\u0105, kt\u00f3ra w swej sylwetce zachowa\u0142a surowo\u015b\u0107 i dziko\u015b\u0107 zwierz\u0119cia pierwotnego. Podobny jest on do \u015bwini domowej, r\u00f3\u017cni\u0105 go jednak od niej: wy\u017cszy, silniej rozwini\u0119ty prz\u00f3d, zad troch\u0119 ni\u017cszy, wyra\u017cnie opadni\u0119ty, jak gdyby s\u0142abszy, szczeg\u00f3lnie u starych ody\u0144c\u00f3w i dzik\u00f3w g\u00f3rskich. Gwizd ma d\u0142ugi, s\u0142uchy kr\u00f3tkie stoj\u0105ce, mocno obro\u015bni\u0119te, ogon do 30 cm (d\u0142u\u017cszy u ody\u0144ca ni\u017c u lochy), prosty, zako\u0144czony p\u0119dzlem.
\nSuknia dzika w zasadzie jest czarna, ale bywa rudawa, brunatna, br\u0105zowosiwawa, a czasem nawet \u0142aciata. Suknia \u0142aciata jest wynikem przypadkowej krzy\u017c\u00f3wki dzika ze \u015bwini\u0105 domow\u0105. Intensywno\u015b\u0107 barwy sukni zale\u017cna jest od pory roku i od miejscowych warunk\u00f3w. W zimie suknia jest ciemniejsza, w lecie ja\u015bniejsza.
\nSk\u00f3ra dzika pokryta jest d\u0142ug\u0105 szczecin\u0105 oraz g\u0119st\u0105, kr\u00f3tk\u0105 sier\u015bci\u0105 we\u0142nist\u0105. Szczecina ody\u0144ca na przedniej cz\u0119\u015bci grzbietu ma zim\u0105 do 15 cm d\u0142ugo\u015bci, jest twarda i na ko\u0144czach rozszczepiona na 2 do 5 cz\u0119\u015bci (chyb). W chwilach rozdra\u017cnienia i niepokoju dzik stawia chyb i przez to wydaje si\u0119 pot\u0119\u017cniejszy i gro\u017cniejszy.
\nNogi dzika maj\u0105 czarne racice oraz z ty\u0142u raciczki.
\nWarchlak ma do 5-6 miesi\u0105ca \u017cycia sukni\u0119 jasn\u0105, \u017c\u00f3\u0142torud\u0105, w ciemne pod\u0142u\u017cne pasy.
\nRyj dzika ma twrd\u0105, dobrze unerwion\u0105 tarcz\u0119, w kt\u00f3rej znajduj\u0105 si\u0119 otwory nosowe. Ta cz\u0119\u015b\u0107 ryja nazywa si\u0119 tabakier\u0105 i s\u0142uzy do rycia, a ponadto posiada w\u0142a\u015bciwo\u015bci rozpoznania dotykiem.
\nRyj dzika-samca uzbrojony jest w k\u0142y, w dolnej szcz\u0119ce i g\u00f3rnej. Lochy te\u017c maj\u0105 k\u0142y ale znacznie mniejsze. U starych samur s\u0105 one dobrze widoczne.
\nK\u0142y dolne s\u0105 bli\u017cej tabakiery ni\u017c g\u00f3rne i przez to wzajemnie si\u0119 \u015bcieraj\u0105 na ko\u0144cach; ostrz\u0105 si\u0119 w ten spos\u00f3b. D\u0142ugo\u015b\u0107 starcia na szablach \u015bwiadczy o wieku dzika. Przyjmuje si\u0119, \u017ce w pierwszym roku starcie wynosi 1 cm, a w nastepnych latach po 7 mm.
\n\u015blad dzika ma zawsze odbicie racic i raciczek. Raciczki odchylone s\u0105 na boki.<\/p>\n

Dziki s\u0105 zwierzyn\u0105 le\u015bn\u0105, chocia\u017c nierzadko przebywaj\u0105 czasowo i poza lasem. Najodpowiedniejsze warunki dla dzik\u00f3w stwarzaj\u0105 wi\u0119ksze lasy li\u015bciaste, mieszane lub iglaste, przeplatane m\u0142odnikami iglastymi. Mokrad\u0142a, bagna i podmok\u0142e \u0142\u0105ki s\u0105 ulubione przez dziki. Enklawy \u0142\u0105k \u015br\u00f3dle\u015bnych i pola uprawne w pobli\u017cu lasu stanowi\u0105 dla dzik\u00f3w istotny warunek bytowania. Optymalne warunki dla dzik\u00f3w s\u0105 na podmok\u0142ych chaszczach i w zaro\u015blach bagiennych.
\nDziki obieraj\u0105 sobie tak\u017ce ostoje w mniejszych lasach, niekoniecznie li\u015bciastych, a mokrade\u0142 jako k\u0105pieliska poszukuj\u0105 poza swoj\u0105 ostoj\u0105. Te mae wymagania dzik\u00f3w, ich du\u017ca zdolno\u015b\u0107 dostosowywania si\u0119 do biotopu przyczyni\u0142y si\u0119 bardzo do ich rozpowszechnienia w ca\u0142ym kraju.
\nW zale\u017cno\u015bci od wieku i warunk\u00f3w bytu (wy\u017cywienia) masa dzika w poszczeg\u00f3lnych grupach wieku przedstawia si\u0119 nast\u0119puj\u0105co: warchlaki 15-30 kg, przelatki (drugi rok \u017cycia) 35-70 kg, lochy i wycinki 70-110 kg.
\nD\u0142ugo\u015b\u0107 cia\u0142a dojrza\u0142ego dzika wynosi ok. 150-180 cm, wysoko\u015b\u0107 do 100 cm. Zdarzaj\u0105 si\u0119 sztuki, kt\u00f3re daleko odbiegaj\u0105 od przeci\u0119tnych, podanych wy\u017cej.
\nPeny rozw\u00f3j fizyczny osi\u0105gaj\u0105 dziki w wieku 5-6 lat. W tym okresie ody\u0144ce, w dobrych warunkach wy\u017cywieniowych, osi\u0105gaj\u0105 mas\u0119 do 200 kg i wi\u0119cej, a samury 150 kg. Lochy maj\u0105 zwykle mas\u0119 o ok. 25% mniejsz\u0105 od ody\u0144c\u00f3w w tym samym wieku i warunkach.
\nDziki do\u017cywaj\u0105 wieku 15 lat<\/p>\n

G\u0142\u00f3wnym po\u017cywieniem dzika s\u0105 trawy, zio\u0142a, krzewy, li\u015bcie, korzenie, owoce le\u015bne, jagody, grzyby oraz \u017cyj\u0105ce w \u015bci\u00f3\u0142ce le\u015bnej wszelkiego rodzaju robaki, larwy i chrz\u0105szcze. Ponadto dzik zjada \u015blimaki, jaja ptasie, myszy, gniazda trzmieli, m\u0142ode ptactwo i mniejsz\u0105 zwierzyn\u0119, kt\u00f3ra uda mu si\u0119 z\u0142owi\u0107 i padlin\u0119.
\nDzik z braku dostatecznej karmy w lesie oraz dla zmiany swego \u017ceru, wychodzi ch\u0119tnie na pola i tutaj zjada kartofle, buraki, rzep\u0119, marchew, zbo\u017ce oraz wszelkie ro\u015bliny str\u0105czkowe. Dziki na \u0142\u0105kach i pastwiskach buchtuja w poszukiwaniu d\u017cd\u017cownic, w szczeg\u00f3lno\u015bci po deszczu, kiedy wychodz\u0105 one na powierzchni\u0119. W miejscach podmokych zjadaj\u0105 \u017caby, \u015blimaki, ma\u0142\u017ce, a tak\u017ce ryby w pytkich wodach.
\nDzik w polu powoduje du\u017ce straty w plonach, gdy\u017c znacznie wi\u0119cej zniszczy swoim buchtowaniem ni\u017c ze\u017cre. Najwi\u0119ksze szkody wyrz\u0105dza w kartoflach i burakach na polu lub zakopcowanych, gdy\u017c w zimie powoduje cz\u0119sto ich zmarzni\u0119cie wskutek rozkopania kopc\u00f3w. Kilka sztuk dzik\u00f3w, np. locha z warchlakami, przez jedn\u0105 noc potrafi doszcz\u0119tnie zniszczy\u0107 duzy obszar pola lub \u0142\u0105ki.
\nDzik w lesie jest zwierzyn\u0105 bardzo po\u017cyteczn\u0105, gdy\u017c oddaje nieocenione us\u0142ugi jako naturalny p\u0142ug umozliwiaj\u0105cy samosiew, a przez zjadanie wszelkiego rodzaju owad\u00f3w, ich larw i poczwarek przyczynia si\u0119 do zwalczania szkodnik\u00f3w le\u015bnych.<\/p>\n

Ruja (huczka)dzik\u00f3w odbywa si\u0119 w ko\u0144cu listopada, w grudniu, a nawet w styczniu (trwa 4-5 tygodni), ale m\u0142ode lochy cz\u0119sto odbywaj\u0105 huczk\u0119 wiosn\u0105. W okresie rui stare ody\u0144ce i wycinki \u017cyj\u0105ce pojedynczo przy\u0142\u0105czj\u0105 si\u0119 do watah, staraj\u0105c si\u0119 odp\u0119dzi\u0107 od nich m\u0142odsze wycinki, a po huczce znowu od\u0142\u0105czaj\u0105 si\u0119.
\nLocha prosi si\u0119 po 4 miesi\u0105cach, a wi\u0119c w drugiej po\u0142owie marca, w kwietniu lub na pocz\u0105tku maja. Loszki, kt\u00f3re huczk\u0119 odbywa\u0142y na wiosn\u0119, prosz\u0105 si\u0119 w lecie. Locha daje w miocie przewa\u017cnie 4-6 prosi\u0105t, starsze lochy daj\u0105 nieraz 8-9 sztuk. Locha prosi si\u0119 w le\u015bnej g\u0119stwinie, w bar\u0142ogu dobrze wy\u015bcielonym mchem, li\u015b\u0107mi i ga\u0142\u0105zkami drzew iglastych, zw\u0142aszcza \u015bwierczyn\u0105.
\nW okresie rui ody\u0144ce wydzielaj\u0105 z narz\u0105d\u00f3w p\u0142ciowych mazid\u0142o o silnej woni i nim pozostawiaj\u0105 \u015blad na ro\u015blinach i niskich krzakach. Wo\u0144 ta jest tak charakterystyczna, \u017ce jest wyczuwalna tak\u017ce przez my\u015bliwego.
\nLocha dba o warchlaki i rzadko sie od nich oddala, a w razie niebezpiecze\u0144stwa broni ich zaciekle. Pocz\u0105tkowo przez 2 tygodnie przebywaj\u0105 one stale w bar\u0142ogu, a potem biegaj\u0105 ju\u017c za matk\u0105. W tym okresie cz\u0119sto kilka loch z warchlakami \u0142\u0105czy si\u0119 w jedn\u0105 watah\u0119.
\nLocha, \u017ceruj\u0105c z warchlakami, je\u015bli wyczuje niebezpiecze\u0144stwo, daje warchlakom sygna\u0142 g\u0142osem, po kt\u00f3rym warchlaki przywarowuj\u0105 w trawie lub zbozu tak, \u017ce zapewnia to ich niewidoczno\u015b\u0107, a kiedy niebezpiecze\u0144stwo minie, locha takim samym sygna\u0142em odwo\u0142uje stan zagro\u017cenia. Locha w razie pisku warchlaka nie waha si\u0119 zaatakowa\u0107 my\u015bliwego.<\/p>\n

Dziki s\u0105 zwierzyn\u0105 gromadn\u0105, \u017cyj\u0105 w watahach, kt\u00f3rym przewodzi stara locha. W watasze obowi\u0105zuje okre\u015blony porz\u0105dek. Za prowadz\u0105c\u0105 loch\u0105 id\u0105 zwykle warchlaki, a dalej przelatki, wycinki i ja\u0142owe lochy. W zimie dziki tworz\u0105 wi\u0119ksze watahy, bo \u0142atwiej im przetrwa\u0107, gdy\u017c starsze i mocniejsze sztuki przeoruj\u0105 \u015bnieg i dokopuj\u0105 si\u0119 do karmy, a z tego korzystaj\u0105 lochy i warchlaki.
\nDziki \u017ceruj\u0105 w nocy. W dzie\u0144 pozostaj\u0105 w swoich bar\u0142ogach, kt\u00f3re robi\u0105 sobie w g\u0119stwinach le\u015bnych lub w szuwarach w miejscach podmok\u0142ych.
\nLatem dziki wyszukuj\u0105 sobie legowiska tak\u017ce w zbo\u017cu, kukurydzy lub innych wysokich uprawach. Nad wieczorem podnosz\u0105 si\u0119 z bar\u0142ogu i id\u0105 na \u017cer lub ci\u0105gn\u0105 do k\u0105pielisk, aby tam wytarza\u0107 si\u0119 w b\u0142ocie by pozby\u0107 si\u0119 paso\u017cyt\u00f3w i dla och\u0142ody. Nast\u0119pnie wycieraj\u0105 si\u0119 o drzewa, najcz\u0119\u015bciej iglaste, gdy\u017c w ten spos\u00f3b jednocze\u015bnie \u017cywicuj\u0105 swoje pi\u00f3ra uzyskuj\u0105c mocny pancerz na sk\u00f3rze.
\nNAjwcze\u015bniej na \u017cer wychodz\u0105 lochy z warchlakami, starsze natomiast cz\u0119sto dopiero p\u00f3\u017anym wieczorem. Dziki zwykle id\u0105 g\u0119stwin\u0105, a na otwart\u0105 przestrze\u0144 wychodz\u0105 rzadko. W nocy przy ksi\u0119\u017cycu zwykle \u017ceruj\u0105 w cieniu \u015bciany lasu lub drzew. Na \u017cer id\u0105 nieraz daleko, w szczeg\u00f3lno\u015bci je\u015bli jest to kartoflisko lub owoce d\u0119b\u00f3w i buk\u00f3w. Z \u017cerowisk dziki wracaj\u0105 o wschodzie s\u0142o\u0144ca, ale stare ody\u0144ce wcze\u015bniej. Dziki przechodz\u0105c przez g\u0119stwin\u0119 i wysoki \u015bnieg id\u0119 zwykle g\u0119siego.
\nDziki maj\u0105 sta\u0142e ostoje i legowiska. Niepokojone przez turyst\u00f3w i grzybiarzy przenosz\u0105 si\u0119 gdzie indziej, cz\u0119sto w pole i tam przebywaj\u0105 do \u017cniw
\nDzik jest ostro\u017cny i zawsze idzie z bar\u0142ogu na \u017cer pod wiatr, wraca r\u00f3wnie\u017c po wiatr. Dziki maj\u0105 nieprzyjaciela przede wszystkim w wilkach, kt\u00f3re skutecznie mog\u0105 atakowa\u0107 pojedyncze, m\u0142ode sztuki, natomiast wataha potrafi si\u0119 obroni\u0107. Lisy atakuj\u0105 tylko ma\u0142e warchlaki i to zb\u0142\u0105kane lub odbite od stada.
\nDzik w czasie ataku ps\u00f3w siada na zadzie lub przyciska ty\u0142 do drzewa, os\u0142aniaj\u0105c w ten spos\u00f3b tylne biegi i brzuch, a broni si\u0119 k\u0142ami i gwa\u0142townymi skokami w bok.
\nDzik wydaje g\u0142os, kt\u00f3rego brzmienie jest r\u00f3\u017cne, w zale\u017cno\u015bci od sytuacji.<\/p>\n

Polowanie<\/b>
\nNa dziki ody\u0144ce, wycinki, przelatki i warchlaki mo\u017cna polowa\u0107 od 1 kwietnia do ko\u0144ca lutego za\u015b na lochy od 1 wrze\u015bnia do 15 stycznia. Sposoby polowania:
\n– polowanie z psami
\n– podch\u00f3d
\n– polowanie na zasiadk\u0119
\n– ciche p\u0119dzenie
\n– polowanie z nagonk\u0105<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dzik jest zwierzyn\u0105, kt\u00f3ra w swej sylwetce zachowa\u0142a surowo\u015b\u0107 i dziko\u015b\u0107 zwierz\u0119cia pierwotnego. Podobny jest on do \u015bwini domowej, r\u00f3\u017cni\u0105 go jednak od niej: wy\u017cszy, silniej rozwini\u0119ty prz\u00f3d, zad troch\u0119 ni\u017cszy, wyra\u017cnie opadni\u0119ty, jak gdyby s\u0142abszy, szczeg\u00f3lnie u starych ody\u0144c\u00f3w i dzik\u00f3w g\u00f3rskich. Gwizd ma d\u0142ugi, s\u0142uchy kr\u00f3tkie stoj\u0105ce, mocno obro\u015bni\u0119te, ogon do 30 cm […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":1955,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":"","_links_to":"","_links_to_target":""},"class_list":["post-1995","page","type-page","status-publish","hentry"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1995","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1995"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1995\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2053,"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1995\/revisions\/2053"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1955"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kololowieckie41los.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1995"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}